In 1995 werd stil gestaan rondom een jubileum van de korenmolen Simonia. Het was immers 150 jaar geleden dat in 1845 de eerste steen werd gelegd van de derde molen van Piershil. Ter gelegenheid van het jubileum van Simonia werden twee interviews gepubliceerd met de molenaar (zie ook: 1976 – Molenaar Hans Hogenboom).
Artikel ‘Molenaar Hogenboom zet 150-jarig troetelkind een week in de vlaggen’ – Kompas juli 1995
Verjaardagsfeestje molen Piershil gevierd met rondleiding en goedkoop meel
PIERSHIL — Korenmolen Simonia bestaat vrijdag 28 juli 150 jaar. Molenaar Hans Hogenboom zal er de hele week ‘kond van doen’ dat ‘zijn molen’ anderhalve eeuw aan de Molendijk staat. ,,Als het weer het toelaat gaat ’ie van vrijdag tot en met zaterdag in de vlaggen”, zo laat de 62-jarige inwoner van Oud-Beijerland weten. Op de dag van het jubileum is Hogenboom in ieder geval de hele dag aanwezig om eventuele belangstellenden een rondleiding te geven door zijn troetelkind. ,,Voor mij is het een bijzondere dag. Jammer dat zo’n verjaardag midden in de vakantietijd valt, anders waren er mogelijk toch meer mensen op het feestje afgekomen.”
Hans Hogenboom is sinds 1975 onbezoldigd molenaar. Als lid van het gilde vrijwillige molenaars zorgt hij ervoor dat het monument aan de Molendijk in bedrijf blijft. Officieel is hij in dienst van de gemeente Korendijk. ,,Toen ik hoorde dat de Simonia zonder molenaar zat, heb ik direct bij de gemeente Piershil gesolliciteerd”, vertelt Hogenboom. ,,Daar wilden ze me wel hebben en aanvankelijk zelfs nog honderd gulden per maand loon geven. Dat heb ik afgeslagen. Ik heb gezegd: ‘stop dat geld maar in de molenpot en laat mij maar lekker een beetje in
die molen rommelen.’ Dat doe ik nu alweer twintig jaar. Met veel plezier!” De eerste steen van de ‘Simonia’ werd in 1845 gelegd door Adr. van der Wilt. Mogelijk de eerste molenaar, maar niemand weet precies wie het was. ,,Ik heb laatst nog een paar nazaten van die Van der Wilt op bezoek gehad. Een broer en zus uit Amsterdam die via stamboomonderzoek in Piershil uitgekomen waren. Zij hadden uitgeplozen dat een groot deel van die familie heeft bestaan uit molenaars”, aldus Hogenboom.
Toevoeging op dit artikel, zie 1995 – Bezoek nazaten Van der Wilt.
Wel bekend is dat de korenmolen tot 1950 op ambachtelijke wijze in bedrijf is geweest. De laatste eigenaar was Henk Andeweg die het monument in 1975 heeft verkocht aan de gemeente Piershil.
Correctie op dit artikel: De molen is tot 1961 in gebruik geweest en in 1966 verkocht aan de gemeente Piershil.
Niet lang daarna heeft de gemeente de eerste restauratie ter hand heeft genomen. Henk is twee jaar geleden helaas overleden”, vertelt Hogenboom. ,,Hij was enorm verknocht aan de molen en kwam nog vaak een praatje maken. Samen met zijn broer Jan was ’ie al op veertienjarige leeftijd in de zaak gekomen, omdat zijn vader was overleden. Henk deed de molen en Jan reed met paard en wagen rond om het maalgoed bij boer en bakker op te halen.” De naam ‘Simonia’ kreeg de molen van de laatste molenaar. Dat was de moeder van Henk. Voor die tijd heeft de molen nooit een naam gehad”, zo weet de huidige molenaar. ,,En schrijf die naam alsjeblieft goed, want ik lees vaak ‘Sidonia’ en dat stoort me enorm”, voegt Hogenboom er haastig aan toe.
Uit eigen zak
De ‘Simonia’ verkeert na 150 jaar in prima staat. Dat is vooral te danken aan twee restauraties die het gebouw inmiddels achter de rug heeft en de uitstekende zorgen van Hans Hogenboom. ,,Na de eerste restauratie in 1975 zijn er nogal wat problemen met het houtwerk geweest. Er was een verkeerde houtsoort gebruikt, waardoor er verzakkingen optraden. Tijdens de laatste restauratie zijn al die gebreken gelukkig hersteld. Neemt niet weg dat er ook nu nog voor een paar duizend gulden aan verspijkerd moet worden. Er is bijvoorbeeld een stuk vloer aan vervanging toe en de steenkuipen moeten opgeknapt worden. Ik hoop van harte dat daar binnenkort geld voor komt.” Het binnenwerk van ‘Simonia’ is door Hogenboom volledig in oorspronkelijke staat teruggebracht. Toen ik hier kwam was de molen vrijwel leeg. Nog geen meelzak stond er. Wat er nu aanwezig is, heb ik zelf aangeschaft. Uit eigen zak, gewoon omdat ik vind dat zaken als scheppen, gewichten, weegschaal en een bascuul in zo’n molen thuishoren.”
Van de dijk slaan
Op 28 juli is het voor bezoekers mogelijk om pannekoekenmeel te kopen met een feestelijke korting. Molenaar Hogenboom hoopt ondanks de vakantietijd toch op wat bezoekers uit de streek. ,,De mensen die hier om de hoek wonen zullen niet zo snel binnenlopen en dat is toch jammer. Ik begrijp wel hoe dat komt. Als je iedere dag ergens langs rijdt, sla je er geen acht meer op”, zegt Hogenboom wat somber. Om er vervolgens lachend aan toe te voegen: ,,De molen wordt alleen opgemerkt als de wind Noordoost of Noordwest staat. Met het draaien komt ‘ie dan over de weg. Als ‘ie pal Noordoost staat moet ik zelfs borden op de weg zetten, anders sla ik het verkeer van de dijk.”
Bij de foto: Hans Hogenboom: Ik geef hier al twintig jaar rondleidingen, maar vooral aan buitenlanders. Dat is toch jammer!” Foto: JOHN DE PATER
Artikel ‘Molenaar Hogenboom heeft hart verpand aan Simonia’ – De Schakel 27 juli 1995
150 jaar korenmolen in Piershil
PIERSHIL – Twintig jaar geleden solliciteerde Hans Hogenboom als molenaar bij de toenmalige gemeentesecretaris van Piershil. Al vanaf zijn jeugd voelde Hogenboom zich aangetrokken tot molens. Toen een vrijwillige molenaar gevraagd werd voor de molen ’Simonia’ in Piershil, besloot Hogenboom op de advertentie te reflecteren. ,,Ik heb nog nooit een molenaar aangenomen’’, waren de woorden van de gemeentesecretaris. ,,lk heb nog nooit eerder gesolliciteerd als molenaar’’, was het antwoord van Hogenboom. Beiden keken elkaar lachend aan. Het klikte meteen. Hogenboom ging als molenaar van start. Dit jaar is Hogenboom voor het twintigste jaar als vrijwilliger actief voor de korenmolen in Piershil. ,,Aan Simonia heb ik mijn hart verpand. Het is echt mijn molentje’’.
Morgen, vrijdag 28 juli, is het precies 150 jaar geleden dat Adr. van der Wilt de eerste steen legde voor molen Simonia. ,,Vaak wordt gedacht dat de molen uit 1714 stamt’’, vertelt Hogenboom. ,,Dat jaartal staat op de gevelsteen die is geschonken door de toenmalige heer en meesteres Hessen-Clauwaerd van Piershil. In 1714 werd de polder waarin de molen staat opgericht. Naar aanleiding van dat feit schonken de heer en meesteres van Piershil de gevelsteen met daarop het wapen met griffioen, leeuw en kroon.
Correctie op dit artikel: Deze bewering is een pertinente onjuistheid. De Noordpolder van Piershil werd bedijkt in 1663, als laatste van de Piershilse polders. De wapensteen is afkomstig uit de molen die werd geschonken door de ambachtsheer Van Hesse, zie 1714 – De tweede molen van Piershil.
Verval
Na de oorlog ging het minder voorspoedig met de molens in Nederland, weet de 62-jarige molenaar. ,,Na de oorlog, ruim na de komst van stoom en stroom werd overgeschakeld op motoren. In de oorlog werd wegens gebrek aan olie en stroom nog frequent van de molens gebruik gemaakt om koren te malen, maar na de oorlog begon de definitieve opmars van de machines. Bovendien werden in de randstad meelfabrieken gebouwd. De vele molens die Nederland rijk was werden niet meer gebruikt en raakten in verval. In de jaren zeventig kwam veel import naar de Hoeksche Waard. Men was gecharmeerd van de molens. Ook elders in den lande werden commissies in het leven geroepen om bestaande molens op te knappen en te bewaren voor het nageslacht. Voor miljoenen guldens werden molens gerestaureerd. Maar wij molenaars zeggen altijd ‘wat staat vergaat’. Een molen moet in beweging blijven, dat weert de houtworm’’, vertelt Hogenboom.
Wind
Hogenboom heeft veel geleerd van de laatste beroepsmolenaar Henk Andeweg. Andeweg had naast de molen een boerenbedrijf, maar in ’70 verkocht hij de molen aan de gemeente.
Correctie op dit artikel: De molen is in 1966 verkocht aan de gemeente Piershil.
In 1975 was de restauratie voor Simonia gerealiseerd. De laatste opknapbeurt vond vorig jaar plaats. Toen werden de balken onder de kap vervangen. Het vrijwillig molenaarschap heeft Hogenboom altijd naast zijn werk uitgeoefend. ,,De één vist, de ander fietst en als liefhebberij heb ik de molen waar ik naar toe ga’’. Molenaar Hans Hogenboom is iedere zaterdag in Simonia te vinden. Hij leidt bezoekers rond en legt uit hoe de molen werkt. ,,De mogelijkheid om de molen te laten draaien hangt sterk af van de wind en de windrichting. Simonia heeft slechts een gat van twintig meter voor vrije wind. De molen is omringd door huizen en bomen. Hoge bomen aan een dijk zijn prachtig om te zien maar het is funest voor de werking van de molen. Woningen zijn vaste objecten, daar gaat de wind langs maar bomen zorgen voor een zeer onregelmatige wind’’, aldus Hogenboom.
Molenaar Hogenboom wordt bij zijn activiteiten geassisteerd door de 13-jarige Kevin Strijker uit Piershil. ,,Dat moet je hebben, jonge mensen die weer interesse krijgen in molens. Die enthousiast willen leren en examens willen afleggen. Het kan toch niet zo zijn dat molens niet meer kunnen draaien omdat er geen molenaars meer zijn?’’. Hogenboom heeft zelf alle vakdiploma’s behaald. ,Dat ging vroeger heel anders. Niets van de werking stond op papier. Het ’ambt’ werd rechtstreeks van de molenaar geleerd’’. Ook de bouwers van molens hadden geen professioneel materiaal. ,,Op de achterkant van een schrift werd de molen uitgerekend. Het vak ging van vader op zoon’’. De bouwer van Simonia is Hendrik David van Dijk die ook de molen in Zuid-Beijerland heeft gebouwd en een molen in Hoofddorp.
Correctie op dit artikel: De correcte naam van de bouwer van de molen is Dirk David van Dijk, zie 1845 – Meester molenmaker en Dik Trom.
Gewoonlijk is Simonia alleen op zaterdag geopend. In Simonia wordt meel voor brood en pannekoeken gemalen. In verband met het jubileum is de molen nu ook vrijdag open. Ook dan is er meel te koop. Gezien het jubileum krijgt iedere koper van pannekoekenmeel, zolang de voorraad strekt, een feestelijke korting. Bezoekers zijn beide dagen welkom vanaf 10.00 uur.
Bij de foto: Molenaar Hans Hogenboom bij Simonia.
