1525 – Het ontstaan van de Molendijk

De Molendijk behoort vanwege de bedijking in 1525 tot het oudste gedeelte van Piershil. Rondom het havengebied werden de dijken bebouwd en ontstonden straten. De Molendijk dankt haar naam natuurlijk aan de molen, die reeds in eeuwenoude geschriften wordt genoemd. Zo stelde geschiedschrijver Van Ollefen in 1795 vast dat Piershil 83 huizen en een korenmolen rijk was. Zijn onderzoek bracht aan het licht dat de bebouwing niet lang na de indijking moet zijn begonnen. In 1632 werden 37 huizen geteld en precies een eeuw later, in 1732, 81 huizen en een korenmolen.

Uit het dagboek van Juffrouw ’t Hart

Woonhuizen en winkels

In 1816 bevonden zich aan de westzijde van de Molendijk al verschillende woonhuizen en winkels. Op de hoek Kade-Molendijk stond het mooie huis uit 1664, even buiten het dorp stond de meestoof en iets verder nog de molen uit 1714 (waar nu Simonia staat, de molen uit 1845). Aan de oostzijde van de Molendijk bevond zich eveneens bebouwing. Een klein huis en wat verder richting Voorstraat ook een huis met bijbehorende schuur. Op de hoek Voorstaat – Molendijk bevond zich een logement met een stalling en een grote schuur. De ruimte tussen dat logement en de schuur werd het ‘Dirk-Japies-plein’ genoemd. Op de plaats van die schuur zijn in 1888 vier woonhuizen gebouwd (‘onderaan de dijk’) en het huis daarnaast werd reeds gebouwd in 1848. Onderaan de Molendijk (het gebied van de latere Beatrixstraat) strekte zich een boomgaard uit, gelegen tussen de Dorpssloot en de Dijksloot. In die boomgaard bevond zich een huis met een schuur, ’t Bogaertje (het boomgaardje) genaamd. In oude geschriften uit 1684 wordt dit huis reeds genoemd omdat 15 gulden schaftgeld (erfpacht) jaarlijks moest worden betaald. Een grote poort gaf toegang tot het erf terwijl een ook ten behoeve van voetgangers een klein poortje voor toegang tot ’t Bogaertje was aangelegd. Het gebouw is afgebroken in 1910 en ook het huis wat daarvoor in de plaats kwam is alweer afgebroken. Anno 2007 staat hier het huis van de familie Heikoop (Beatrixstraat 34). De oudste huizen zijn gebouwd aan de westzijde van de dijk. Aan de oostzijde stonden maar vier huizen. De bestrating bestond keistenen (kinderhoofdjes), met aan weerszijden een straatje van gele steentjes en een goot voor de afwatering.

Bestrating

De eerste bestrating langs de huizen op de Molendijk bestond uit keistenen, de zogenaamde kinderhoofdjes. Aan beide kanten daarvan was een straatje met gele steentjes, met een goot voor de afwatering. De oudste huizen zijn gebouwd aan de buitenzijde van de dijk. Deze westzijde was minder steil dan de binnenkant van de dijk waarop dan ook nauwelijks werd gebouwd. Op 13 en 14 januari 1916 voltrok er in Nederland een watersnood rond de Zuiderzee. Een stormvloed viel samen met een hoge afvoer op de rivieren. Als gevolg braken op tientallen plaatsen de dijken en was daarnaast op veel plaatsen sprake van schade aan binnen beloop en bekleding van de dijken. Hoewel de schade in Noord-Holland het grootst was overstroomden ook gebieden in Zuid-Holland. Te Piershil overstroomde de Noordpolder (Aanwas), waarna de Molendijk werd opgehoogd. Tegen de huizen werd een waterkering aangebracht met vloedborden voor de deuren en sloppen. Door het ophogen van de dijk kwamen veel ramen vlak boven de straat te liggen. In 1937 werd de dijk nog verder opgehoogd en werd de bestrating vernieuwd. Dat bleef zo tot 1959 toen de huizen aan de oostzijde werden gesloopt. Dit was ook nodig vanwege het toenemende verkeer op de dijk. Onderaan de dijk ontstond een voetpad en later ook een straat (Beatrixstraat), terwijl tegen de dijk een grasmat werd aangebracht. Het wegdek van de Molendijk dat begint na de aaneengesloten huizenrij aan de westzijde bestond oorspronkelijk uit klei met grind. Het grind moest regelmatig worden aangevuld, vandaar de aanwezigheid van grindbakken langs dijken en wegen. Later werd voor verharding keislag gebruikt en in de loop der jaren werd de dijk verder verbreed en geasfalteerd.

Bomen

Aan de westzijde van dit gebied stonden oorspronkelijk vier rijen knotwilgen. Aan het einde van de Molendijk bevonden zich enkele rijen iepen die ook op de Oudendijk hun weg vervolgden. Op de driesprong van deze twee dijken en het Nieuwe Dijkje (nu Spuiweg) nestelden tientallen kraaien en het daar aanwezige huis heette ‘het Kraaienest’. Van oudsher wordt Piershil met dezelfde naam betiteld. Aan de hand van oude foto’s en ansichtkaarten is goed te zien dat het gebied op en rondom de Molendijk behoorlijk is veranderd. De oudste foto’s (ansichtkaarten) van Piershil dateren van rond 1900. De komst van een fotograaf was een bijzonderheid, dus het publiek stelde zich netjes op om vereeuwigd te worden. Rondom de weilanden groeiden knotwilgen, ook hoge iepen richting Nieuw-Beijerland.

School en meestoof

Onderdaan de dijk stond de school, met aan de kop het schoolhuis (voor het hoofd der school). Langs de school was een wilgenlaantje, in de winter renden de kinderen over de bevroren sloot, een populaire bezigheid tijdens het speelkwartier. Slootjes genoeg, alle huizen hier lagen op een eilandje. De meestoof stond tussen het huis van Van der Jagt en het eerste huisje van de huizenrij op de Molendijk, in het gebied bovenaan het schuine dijkje naar de voetbalwei. Deze meestoof diende oorspronkelijk tot het drogen van meekrapwortels. Uit deze wortels werd een rode verfstof getrokken. Meekrap werd in de negentiende eeuw verbouwd op klei. Vanaf het begin van de twintigste eeuw werd de meestoof gebruikt voor het zwingelen van vlas. De houtachtige delen van de vlasstengels werden verwijderd door middel van een zwingelplank en een zwingelspaan. Veel mensen vonden daarmee werk gedurende de winter. Wegens het vele stof was dat ongezond werk. In 1953 werd het gebouw als gevolg van de watersnood verwoest en verdween het voorgoed van de Molendijk.

Onderaan de dijk

Het gebied onderaan de dijk, aan de oostzijde, heet tegenwoordig Molenpad en Beatrixstraat. Vroeger maakte dit gebied deel uit van de Molendijk en werd ook wel aangeduid als Beneden Molendijk en als de Onderweg. De vier karakteristieke huisjes onderaan de Molendijk werden gebouwd in 1888 nadat een schuur op die plaats was afgebroken.

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie gegevens worden verwerkt.