2011 – De oorlog van heel dichtbij

Aan de vooravond van de onthulling van het nieuwe monument (zie 2011 – Monument Burgerslachtoffers Korendijk Tweede Wereldoorlog) verscheen een artikel over de oorlogservaringen van Jan Verhoeven. Hij was betrokken bij twee verschillende dodelijke incidenten, waarvan de slachtoffers op het monument worden geëerd.

Artikel ‘De oorlog van heel dichtbij’ – AD Hoeksche Waard 3 mei 2011 

Jan Verhoeven maakte twee dodelijke incidenten mee

Het moet een bizarre samenloop zijn geweest. Als jochie maakte Jan Verhoeven tijdens de oorlog van dichtbij twee dodelijke incidenten mee, in Goudswaard (zie 1940 – Bastiaan van de Erve, † 13 mei) en Nieuw- Beijerland (zie 1945 – Gillis, Betje en Johanna Doeleman, † 23 februari). Zijn opa overleed tijdens de meidagen van 1940 door eigen vuur. Aan het eind van de oorlog trof een Duitse raket de boerderij, waar Verhoeven was ondergebracht. Drie bewoners kwamen om in de vuurzee. Alle vier de namen prijken morgen op het Burgermonument van Korendijk.

Verhoeven – agrariër in ruste, net 83 en sinds 12 jaar woonachtig in een serviceflat in Dirksland – staan de gebeurtenissen nog helder voor de geest. Geboren in Zuid-Beijerland, woonde hij als kind op de boerderij van zijn ouders in Piershil. De oorlog was koud vier dagen oud, toen zijn opa Bastiaan van de Erve op onfortuinlijke wijze werd doodgeschoten. ,,Nota bene op zijn verjaardag en door een Nederlandse militair.”

CHAOS

In die chaotische, eerste oorlogsdagen ging hij op 13 mei 1940 naar opa om diens verjaardag te vieren. Er was een ontzettend zenuwachtige, angstige sfeer. Je hoorde wapengeweld vanuit de Waalhaven, soms werd een vliegtuig beschoten, er lagen hier honderden Nederlandse soldaten die de scholen bezetten. Als kind vond je het ook wel weer spannend. Ik weet nog dat ik achter de boerderij bezig was een schuilkelder te graven…” Zijn opa heeft hij nooit meer levend gezien. Toen ze op visite gingen, werd Van de Erve dood en gelegen op een ladder thuisgebracht. Het verhaal erachter kan Verhoeven, op latere leeftijd ook wethouder in Piershil geweest, dromen. Mijn grootvader was de dijk afgelopen naar een kazemat. Hij wilde daar de soldaten vragen of het veilig was de volgende dag het land op te gaan. Er stond een wachtpost bij dat mitrailleursnest. Die man was helemaal overstuur. Later bleek dat hij ‘vergeten’ was; de rest van zijn afdeling was allang weg. Toen hij mijn opa zag, raakte hij in paniek. Hij schoot hem zo dood. Ik zie hem nog met de ladder thuis door het raam van de boerderij naar binnen worden geschoven. Wat was dat een rotgezicht.” Een dag later werd Rotterdam gebombardeerd en ging de oorlog over in een Duitse bezetting. Verhoeven: ,Het leven werd weer normaal. Ik ging naar de mulo. Van lieverlee kwamen de haperingen: persoonsbewijzen, bonkaarten. We werden door die moffen steeds meer op rantsoen gezet.”

ONDER WATER

Toen de geallieerden het Duitse leger steeds verder terugdrongen, werden in 1944 delen van de Hoeksche Waard door de bezetter onder water gezet. Het gezin Verhoeven moest Piershil verlaten (zie 1944 – De inundatie van Piershil). Zoon Jan werd ondergebracht in Zuidzijde bij Nieuw-Beijerland bij de familie Van der Zande. Die had ook nog schoonfamilie als evacués inwonen, Gilles en Betje Doeleman en dochter Johanna. Eén van V1’s, Duitse raketten die bestemd waren voor de Antwerpse haven, zette de wereld van Jantje Verhoeven op 23 februari 1945 nog eens op zn kop. We lagen ’s avonds in bed, toen er weer een V1 overkwam. Die deed ‘tuhtuhtuh’. Als-ie aansloeg, deed de raket het. Hoorde je niks, dan lag ie in de prak. Er vielen steeds vaker V1’s uit. Zo eentje is er op 100 meter van ons op de grond gekomen, door de bomen gegaan en zo het huis in. Ik keek op de overloop en zag niks dan vuur. Met de twee zoons zijn we het raam uit geklommen. Maar ‘tante Jo’ sliep erboven. Die is in de vuurzee terechtgekomen. Haar ouders zijn waarschijnlijk gestikt door de rook. Het was een kwestie van minuten.” Morgen zal Jan Verhoeven erbij zijn als ze worden herdacht. ,,Ik ben blij dat het er is gekomen. Petje af voor de mensen die dit hebben gepresteerd.”

Monument en historisch boek

Het Burgermonument wordt ‘morgenavond in Piershil onthuld. Tegelijkertijd verschijnt een waardevol naslagwerk
dat onder redactie van Henk van den Heuvel is samengesteld. Daarin wordt een beeld van de tijd geschetst en van de 21 slachtoffers.

Bij de foto’s: Links de boerderij van Jan Verhoevens opa Bas van de Erve (linksonder), vanwaar hij in 1940 naar de kazemat liep. Gilles en Betje Doeleman (onder) kwamen om het leven, toen een V1 het huis aan de Zuidzijde binnenvloog waar zij net als Verhoeven als evacués verbleven.

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie gegevens worden verwerkt.